Báo Washington Post: 5 lý do vì sao Trung Quốc không có bạn bè



09/07/2014

Báo Washington Post (Mỹ) ngày 8.7 đăng bài viết của tác giả Ali Wyne phân tích 5 lý do vì sao Trung Quốc gần như không có bạn bè trên thế giới, do thái độ hống hách, hung hăng và tư tưởng nước lớn, không muốn liên minh liên kết.


Tàu hải giám của Trung Quốc (trái) hung hãn lao đến đâm tàu kiểm ngư KN-768 của Việt Nam ngày 16.6 trên vùng biển Hoàng Sa của Việt Nam, nơi Trung Quốc hạ đặt trái phép giàn khoan Hải Dương-981 – Ảnh: Độc Lập

Cũng bài viết, vào năm 2010, Ngoại trưởng Mỹ lúc đó là bà Hillary Rodham Clinton phát biểu tại một cuộc họp của các nước châu Á rằng Mỹ “có lợi ích quốc gia trong việc tự do hàng hải, tiếp cận các vùng biển chung ở châu Á, và tôn trọng luật pháp quốc tế ở Biển Đông”.

Nhưng Trung Quốc xem đó là những từ ngữ gây chiến. Nhưng đáng ngạc nhiên, không một nước nào đứng về phía Trung Quốc mà cả 12 nước láng giềng của Trung Quốc đều ra tuyên bố ủng hộ bà Clinton. Tức giận, Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì tuyên bố: “Trung Quốc là một nước lớn và các nước khác chỉ là nước nhỏ, đó là một thực tế”.

Bình luận về tuyên bố này, cây bút Geoff Dyer của tờ Financial Times viết: “Chưa đầy nửa giờ, ông Dương đã xoá tan hơn một thập kỷ tinh tế, siêng năng và hiệu quả cao của nền ngoại giao Trung Quốc”.

Đó chỉ là một trong số nhiều ví dụ của một thực tế đơn giản: Trung Quốc chỉ có vài người quen và rất ít bạn bè, trong khi Mỹ có hơn năm mươi đồng minh, tức khoảng 1/4 số quốc gia trên thế giới”. Còn “đồng minh chiến lược” của Trung Quốc rất ít và rất xa cách. Nguyên nhân vì đâu?

Lịch sử: Kinh nghiệm của Trung Quốc thời Chiến tranh Lạnh khi vận động qua lại giữa Mỹ và Liên Xô đã hình thành mối ác cảm hiện tại của họ đối với việc thành lập liên minh. Trung Quốc cam kết theo đuổi một “chính sách đối ngoại hòa bình độc lập, tự chủ” vào năm 1982, và theo học giả Feng Zhang (Đại học Quốc gia Úc) “Trung Quốc đã liên tục bác bỏ liên minh như là một nguyên tắc của chính sách đối ngoại, phỉ báng nó như là một tàn tích thời chiến tranh Lạnh, không phù hợp với tinh thần của Trung Quốc”.

Đặc biệt là khi soi xét chính sách xoay trục về châu Á – Thái Bình Dương của chính quyền Obama, Trung Quốc đã xem liên minh của Mỹ trong khu vực là một công cụ để kìm hãm sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Ý thức hệ: Trong khi tin rằng giá trị của mình là đặc biệt, Trung Quốc không quan tâm đến một thách thức kiểu Liên Xô về dân chủ, chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa tư bản dân chủ. Nước này vẫn còn nhiều vấn đề nội tại khó khăn, và khi những thực tế này vẫn còn đúng, Trng Quốc sẽ cảm thấy khó khăn, nếu không nói là không thể, để lôi kéo liên minh với các nước dân chủ.

Tư tưởng cá to, ao nhỏ: Lịch sử hàng nghìn năm của Trung Quốc, kích thước áp đặt (cả về dân số và lãnh thổ) và vị trí đầy thách thức (có 14 nước láng giềng) có nghĩa những nghi ngờ của các nước láng giềng (với Trung Quốc) là sẵn có.

Những hành vi của Trung Quốc trong những năm gần đây – tự tuyên bố chủ quyền chiếm trọn khoảng 80 phần trăm Biển Đông (đường lưỡi bò), gia tăng gây sức ép và đôi khi dùng vũ lực để khẳng định chủ quyền đối với những khu vực tranh chấp và áp dụng quan niệm ngày càng quyết liệt về lợi ích cốt lõi – đã làm xói mòn hơn nữa khả năng của Trung Quốc để đạt được “sự trỗi dậy hòa bình” trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương.


Tàu cá ĐNa 90152, bị tàu tàu vỏ sắt 11209 của Trung Quốc đâm chìm tại vùng biển Việt Nam ngày 26.5, được kéo về vịnh Đà Nẵng – Ảnh: Nguyễn Tú

Trung Quốc chủ yếu tập trung vào phát triển nội bộ: Trong khi hành vi của Trung Quốc với các nước láng giềng ngày càng quyết đoán, hành vi vượt ra ngoài khu vực châu Á – Thái Bình Dương thường chỉ là giao dịch. Đất nước này chủ yếu chỉ quan tâm đến việc nuôi dưỡng các mối quan hệ kinh doanh với các nước khác.

Cuối cùng, Trung Quốc đã thiết lập quan hệ đối tác kinh tế trên toàn thế giới – gia tăng các khoản cho vay và xây dựng cơ sở hạ tầng để đổi lấy những hàng hóa quan trọng – nhưng ít chú ý đến bản chất của các chính phủ mà nó tương tác. Và do vậy có một khoảng cách đáng kể giữa các thỏa thuận kinh doanh và liên minh bền chặt.

Trung Quốc đã tăng trưởng quá nhanh: Chuyên gia Daniel Kliman (Quỹ Marshall của Đức) gần đây so sánh sự trỗi dậy của Trung Quốc trong thời gian 30 năm (1982 – 2012) với Mỹ (1870-1900), Đức (1870-1900), Liên Xô (1945-1975), và Nhật Bản (1960-1990), xem xét phần tăng trưởng kinh tế, thương mại và chi tiêu quân sự toàn cầu. Ông kết luận rằng “Trong 30 năm tăng trưởng, Trung Quốc đã đi xa hơn, nhanh hơn so với bất kỳ các cường quốc nổi lên khác trong nhóm so sánh”.

Bất kỳ sự gia tăng với cường độ như vậy là khơi dậy sự lo lắng, đặc biệt là khi nó xảy ra trong việc trở thành siêu cường của thế giới.

Trong khi Trung Quốc ủng hộ một kiến trúc an ninh khu vực mới nhằm làm giảm sự nổi bật của các liên minh của Mỹ ở châu Á – Thái Bình Dương, Trung Quốc lại không xem xét lại tư thế cơ bản của mình về sự hình thành liên minh. Và theo các chuyên gia về Trung Quốc, “những hạn chế của nguyên tắc không liên kết đã trở nên rõ ràng”.

Bài báo kết luận rằng, Trung Quốc có thể không mong muốn trở thành vượt trội toàn cầu. Nhưng nếu muốn cân bằng chiến lược với Mỹ, Trung Quốc sẽ phải trở nên chủ động hơn trong việc tạo dựng các liên minh.

Tin Nóng


Gửi bài viết này qua yahoo, skype, gtalk ...

Có thể bạn quan tâm ?